سلطان محمد مطربي سمرقندي

267

تذكرة الشعراء ( فارسي )

تفرّج همّ و اكتساب معيشة * و علم و آداب و صحبة « 1 » ماجد « 2 » » * * * قطعه : سفر كن و بطلب ، آنچه بايدت ز معالى * كه بىسفر نشود نقد احترام محصّل سفر تفرّج همّ است و اكتساب معيشت * وزو به علم و ادب ، محترم شوى و مفضّل بدان كه سفر را ، پنج فوايد است : اول ، آنكه همراه موافق به جاى آورى كه « الرّفيق ثمّ الطّريق » « 3 » و او را ، رعايت كنى . دوم ، آنكه غرض دين ، به غرض دنيا مقدّم دارى . سيوم ، قصد سفر خير كنى . چهارم ، به زاد و راحله ، رفقا را مددكارى نمايى . پنجم ، بر مقدار طاقت خود ، طريق مروّت سپرى و در سفر ، مرد را اخلاق نيكو ، به حاصل آيد و قدر غريبان بداند و دل او ، رحيم شود و عجايب قدرت خداى تعالى ، مشاهده نمايد و به صحبت نيكان برسد كه مقصود از سفر خود آن است و حق - سبحانه و تعالى - در كلام مجيد خود ، چند جا به سير و سفر مىفرمايد : قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ « 4 » ، ديگر أَ وَ لَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ « 5 » ، ديگر وَ مَنْ يُهاجِرْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يَجِدْ فِي الْأَرْضِ مُراغَماً كَثِيراً وَ سَعَةً « 6 » قطعه : تا به دو كان خانه درگروى * هرگز اى خام آدمى نشوى برو اندر جهان ، تفرّج كن * پيش از آن روز كز جهان به روى

--> ( 1 ) . در نسخهء استنساخ شده : ( صحبت ) . ( 2 ) . ديوان الامام على ، تحقيق دكتر محمد عبد المنعم خفاجى ، بيروت ، ص 60 . ( 3 ) . انيس التائبين احمد جام ( ژنده پيل ) ، ص 100 ؛ معارف بهاء الدين ولد ، ص 106 ، 284 . ( 4 ) . سورهء انعام ( 6 ) ، 11 ؛ سورهء نمل ( 27 ) ، 69 ؛ سورهء عنكبوت ( 29 ) ، 20 ؛ سورهء روم ( 30 ) ، 42 . ( 5 ) . سورهء روم ( 30 ) ، 9 ؛ سورهء فاطر ( 35 ) ، 44 ؛ سورهء غافر ( 40 ) ، 21 و با لفظ « افلم » سورهء يوسف ( 12 ) ، 109 ؛ سورهء حج ( 22 ) ، 46 ؛ سورهء غافر ( 40 ) ، 82 ؛ سورهء محمد ( 47 ) ، 10 . ( 6 ) . در نسخهء استنساخ شده : ( و معه ) ، سورهء نساء ( 4 ) ، 100 .